Jak osiągnąć sukces w pracy z uczniem zdolnym?

Oprac. mgr Katarzyna Szuba

           Praca z uczniem zdolnym wymaga zindywidualizowanego podejścia. Realizacja podstawy programowej na wysokim poziomie w czasie lekcji jest konieczna i możliwa, jednak czytanie, analiza i interpretacja tekstów spoza podstawy w zespole klasowym stanowi pewną trudność min. ze względu na ograniczenia czasowe. Z tego względu grupa zainteresowanych uczniów obecnej klasy 8a Szkoły Podstawowej nr 20 im. Marii Konopnickiej w Rudzie Śląskiej od kilku lat przychodziła na zajęcia kółka humanistycznego, aby rozważać teksty literackie czy filozoficzne. Ogłoszenie II Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych stało się impulsem do spotkań online, które uwieńczone zostały sukcesem na szczeblu krajowym.

           „Tak powinna wyglądać szkoła” – podsumowali intensywną pracę uczniowie, dziś już finaliści i laureaci Olimpiady: Dorota Muszala oraz Igor i Kamil Zielonkowie. Zachęceni trzyletnimi stacjonarnymi dyskusjami nad ambitnymi tekstami literackimi wykraczającymi poza podstawę programową z języka polskiego na poziomie szkoły podstawowej, z radością, przy wsparciu nauczyciela, Pani Katarzyny Szuby, podjęli niełatwe wyzwania określone przez Instytut Badań Literackich w Warszawie. Zakres wymagań stawianych uczniom, obejmujący znajomość tekstów prozatorskich i poetyckich, opracowań naukowych, zagadnień z zakresu wiedzy o literaturze i języku polskim został przedstawiony na stronie internetowej II Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych (http://olijpsp.pl/).

           Przystąpiwszy do pracy, uczniowie przeczytali 10 zadanych lektur. Potem – jeszcze stacjonarnie, spotykali się kilka razy w tygodniu z nauczycielką, aby omówić szeroko problematykę każdej z książek i znaleźć tematy, które owe pozycje łączą.

           Po dokonaniu podziału obszernego materiału na mniejsze części, brali udział w organizowanych przez mgr Katarzynę Szubę od grudnia 2020 do marca 2021 zajęciach na platformie Teams, aby opracować zadany materiał. Nauczycielka najpierw robiła wykład wprowadzający na temat każdego utworu, motywując uczniów do twórczej dyskusji na temat wybranego tekstu. W ten sposób dokonywano szczegółowej analizy i interpretacji każdego z wierszy, zwracając uwagę na konteksty wzbogacające odczytanie ich sensów. Omawiano też wnikliwie wybrane zagadnienia z zakresu wiedzy o języku i wykonywano ćwiczenia wspólnie oraz indywidualnie, odkrywając fascynujące tajniki polskiej gramatyki.

           Do drugiego etapu uczniowie potrafili zinterpretować 36 wierszy wybranych przez Komitet Główny II Olimpiady w Warszawie.
Ważną umiejętność autoprezentacji, kształtowano u uczniów ze szczególnym zwróceniem uwagi na kulturę języka.
Istotnym aspektem przygotowania do konkursu była także umiejętność recytacji poszczególnych utworów. Tę zdolność uczniowie nabywali pod kierunkiem nauczycielki, oglądając i omawiając występy znanych aktorów, a następnie dokonując interpretacji głosowej owych 36 wierszy.

           W etapie drugim uczniowie z sukcesem rozwiązali zadania pisemne (wypracowanie, test gramatyczny) oraz prezentowali wypowiedzi ustne dotyczące wylosowanych utworów poetyckich. Zajęli czołowe miejsca w województwie.

           Poziom trudności trzeciego etapu ogólnopolskiej Olimpiady Języka Polskiego zdecydowanie wykraczał poza wymagania określone w podstawie programowej z języka polskiego dla klasy ósmej: „Odpowiedź ucznia na tym etapie ma charakter rozmowy z komisją i powinna cechować się pogłębioną wiedzą na temat wybranych przez ucznia zagadnień, znacznie wykraczającą poza program szkoły podstawowej, a opartą na samodzielnej lekturze i własnych wnioskach uczestnika” (fragment Regulaminu).
Do trzeciego etapu Olimpiady uczeń zobowiązany był do opracowania wskazanego przez Komitet Główny tematu np. „Rzeki, jeziora, rosa, łzy… Motyw wody w Balladach i romansach Adama Mickiewicza”…. Było to możliwe dzięki wnikliwym samodzielnym studiom, a także konsultacjom prowadzonym przez nauczycielkę, w czasie których dokonywano omówienia wybranych utworów. Ujmowano je w szeroki kontekst historyczno-literacki, kulturowy, analizowano proweniencję wybranych motywów. Uczniowie prezentowali dłuższe samodzielne wypowiedzi na wybrany do etapu ustnego temat, a następnie przedstawiali go na lekcji w klasie. Nieraz podejmowali się jeszcze trudniejszych wyzwań, samodzielnie dokonując analizy i interpretacji nowych utworów poetyckich. Mogli dzięki temu sprawdzić swoje umiejętności. Czynili to bardzo chętnie.

           Korzyści, jakie osiągnęli uczniowie przygotowujący do Olimpiady, w zdecydowany sposób wpłynęły na aktywność i zaangażowanie uczniów całej klasy 8a Szkoły Podstawowej nr 20 im. Marii Konopnickiej w Rudzie Śląskiej.

           Nauczyciel przygotowujący uczniów do Olimpiady, Pani Katarzyna Szuba, na spotkaniu z dyrektorami Delegatury w Gliwicach podzieliła się swoim doświadczeniem w przygotowaniu uczniów do osiągnięcia sukcesu, a także ze studentami III roku filologii polskiej (specjalność nauczycielska) na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego na zajęciach prowadzonych przez Panią Profesor UŚ dr hab. Danutę Krzyżyk.
Ponadto informacje na wyżej wymieniony temat zostały zaprezentowane w Wiadomościach Rudzkich w artykule „Sukcesy rudzkich Olimpijczyków” s. 5 https://wiadomoscirudzkie.pl/uploads/files/gazeta/wr-2021-13.pdf